Një njoftim alarmi i publikuar nga sistemi RASFF i Komisionit Europian ka ngritur shqetësime serioze lidhur me sigurinë ushqimore të kafesë “Prince Caffe”, prodhim i kompanisë Devolli Corporation, pas raportimeve për prani të akrilamideve në një mostër të analizuar në Kroaci.

Lajmi është bërë publik fillimisht nga portali JOQ, i cili ka sjellë në vëmendje edhe faktin se alarmi është konfirmuar nga Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë së Kosovës (AUVK). Megjithatë, sipas informacionit të publikuar, mbeten ende të paqarta masat konkrete që janë marrë pas këtij raportimi.
Sipas asaj që raporton JOQ, në njoftimet zyrtare nuk sqarohet nëse:
• produkti është tërhequr nga tregu,
• bëhet fjalë për të njëjtin lot prodhimi që qarkullon aktualisht,
• apo nëse janë kryer analiza shtesë në kompaninë prodhuese ose në pikat e shitjes me pakicë.
Kjo mungesë informacioni ngre pikëpyetje serioze mbi nivelin e reagimit institucional dhe transparencën ndaj konsumatorëve, sidomos kur bëhet fjalë për produkte të konsumit të përditshëm si kafeja.
Çfarë janë akrilamidet dhe pse përbëjnë rrezik?
Siç shpjegon JOQ në shkrimin e tij, akrilamidet janë substanca kimike që formohen gjatë gatimit ose përpunimit të ushqimeve në temperatura të larta, veçanërisht në produkte me përmbajtje të lartë niseshteje.
Që në vitin 1994, Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC) i ka klasifikuar akrilamidet si substanca potencialisht kancerogjene (Grupi 2A). Studime më të fundit tregojnë se ekspozimi afatgjatë ndaj tyre mund të dëmtojë fibrat nervore dhe të rrisë rrezikun për sëmundje neurodegjenerative.
Një meta-analizë e publikuar në vitin 2022 në revistën shkencore Frontiers in Nutrition, e cituar gjithashtu nga JOQ, ka gjetur lidhje mes konsumit të vazhdueshëm të akrilamideve dhe rritjes së rrezikut për disa lloje kanceri, përfshirë ato të zgavrës orale, stomakut, ezofagut, prostatës, pankreasit dhe tiroides.
Akrilamidet nuk gjenden vetëm në kafe. Ato janë të pranishme edhe në patate të skuqura, biskota, pica dhe produkte të tjera të pjekura ose të përpunuara industrialisht, çka e bën çështjen edhe më të ndjeshme për shëndetin publik.
Kërkohet reagim edhe nga autoritetet shqiptare
Në këtë kontekst, JOQ thekson se vëmendja duhet të jetë e shtuar edhe në Shqipëri, ku pritet një reagim i qartë dhe transparent nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU). Një qëndrim zyrtar dhe informim i plotë i konsumatorëve konsiderohet i domosdoshëm për garantimin e sigurisë ushqimore dhe mbrojtjen e shëndetit publik.
Deri në një sqarim të plotë institucional, çështja mbetet e hapur dhe shqetësuese për mijëra konsumatorë që e kanë kafenë pjesë të pandashme të përditshmërisë.