Ish-zyrtarë të lartë të OBSH-së propozojnë vendosjen e një objektivi global “pa tym deri në vitin 2040”, që mund të arrihet duke kombinuar masat tradicionale me alternativa pa tym të rregulluara

Nevojiten strategji të reja, më efektive për të përshpejtuar rënien e niveleve të duhanpirjes, paralajmërojnë Robert Beaglehole, Ruth Bonita dhe Tikki Pang, ish-zyrtarë të lartë të Organizatës Botërore të Shëndetësisë në një artikull opinioni për Nature Health.

Masat aktuale të kontrollit të duhanit nuk ka gjasa të ulin prevalencën e duhanpirjes me ritmin e nevojshëm për të përmbushur objektivat globale për sëmundjet jo të transmetueshme, argumentojnë këta ekspertë me përvojë dhe kredibilitet të gjerë në shëndetin publik global dhe kontrollin e duhanit. Gjatë karrierës së tyre, ata kanë qenë drejtpërdrejt të përfshirë në hartimin e politikave dhe iniciativave ndërkombëtare të shëndetit, përfshirë ato që lidhen me parandalimin e sëmundjeve jo të transmetueshme dhe kontrollin e duhanit.

Si studiues të pavarur dhe të besueshëm, këndvështrimi i tyre ka peshë të veçantë në debatet aktuale politike dhe rregullatore.
Siç theksojnë ata, progresi i arritur përmes Konventës Kuadër të OBSH-së për Kontrollin e Duhanit (FCTC) po fillon të ngadalësohet.
“Zbatimi i masave të FCTC-së po ngadalësohet në shumë rajone dhe vrulli politik është dobësuar. As objektivi vullnetar i OBSH-së për një ulje me 30% të përdorimit të duhanit deri në vitin 2025, as objektivi i zhvillimit të qëndrueshëm për uljen me një të tretën të vdekshmërisë së parakohshme nga sëmundjet jo të transmetueshme deri në vitin 2030, nuk janë në rrugën e duhur.”

Megjithatë, shtojnë ata, po shfaqet një mundësi e re.
“Shfaqja e shpejtë e produkteve të rregulluara pa tym me nikotinë ka krijuar një mundësi historike për të përshpejtuar fundin e epidemisë së duhanpirjes. Këto produkte, si cigaret elektronike, qeskat e nikotinës dhe produktet e duhanit pa tym, eliminojnë djegien, e cila është burimi kryesor i substancave të dëmshme në cigare.”

Për këtë arsye, autorët propozojnë një ndryshim të rëndësishëm në qasje.
“Ne besojmë se reduktimi i dëmit nga duhani duhet të integrohet formalisht në zbatimin e FCTC-së dhe propozojmë një objektiv global ‘Pa Tym 2040’, të përcaktuar si ulja e prevalencës së duhanpirjes së përditshme tek të rriturit nën 5% deri në vitin 2040, si një qëllim realist, i matshëm dhe i drejtë.”

Për të arritur këtë objektiv, theksojnë ata, nevojitet një qasje e kombinuar.
“Arritja e këtij objektivi kërkon kombinimin e masave ekzistuese të FCTC-së me një qasje më të gjerë që përfshin alternativa të rregulluara pa tym. Me fjalë të tjera, masat tradicionale si taksimi, ndalimi i reklamimit dhe fushatat e shëndetit publik duhet të plotësohen me mundësinë e përdorimit të alternativave më pak të dëmshme për duhanpirësit e rritur.”
Përvoja në praktikë tregon se një qasje e tillë është si e mundur ashtu edhe efektive

“Dëshmitë nga vendet ku alternativat pa tym janë përdorur gjerësisht tregojnë se ky objektiv është i arritshëm, duke ruajtur njëkohësisht mbrojtje të fortë për të rinjtë nga duhanpirja dhe përdorimi i cigareve elektronike.”
Si shembuj përmenden Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Suedia, Japonia dhe Zelanda e Re, ku është vërejtur një rënie e përshpejtuar e niveleve të duhanpirjes, paralelisht me rritjen e përdorimit të këtyre produkteve tek duhanpirësit e rritur.

Megjithatë, theksojnë ata, mbeten sfida të rëndësishme rregullatore. Sistemet aktuale shpesh nuk janë të përputhura me nivelet reale të rrezikut.
“Cigaret mbeten gjerësisht të disponueshme, ndërsa shumë alternativa më pak të dëmshme përballen me kufizime më të rrepta rregullatore. Kjo mospërputhje rrezikon të mbrojë produktet më të rrezikshme, ndërkohë që kufizon aksesin në zëvendësues më të sigurt.”

Për këtë arsye, autorët mbështesin një qasje proporcionale në rregullim.
“Një kornizë rregullatore e bazuar në rrezik do ta përmbyste këtë logjikë, duke njohur nivelet e ndryshme të rrezikut ndërmjet produkteve me nikotinë dhe duke harmonizuar rregullimin, taksimin dhe komunikimin publik në përputhje me këtë.”

Në përfundim, evidenca shkencore dhe përvoja në praktikë tregojnë se fundi i epidemisë së duhanpirjes është një objektiv i arritshëm por vetëm nëse ekziston gatishmëria për të përmirësuar dhe zgjeruar politikat ekzistuese. Integrimi i reduktimit të dëmit nga duhani në strategjitë globale mund të përbëjë një hap kyç drejt uljes së ndjeshme të numrit të duhanpirësve dhe shpëtimit të miliona jetëve në dekadat që vijnë.