Ministria e Shëndetësisë së Francës publikoi së fundmi të dhëna të reja kërkimore mbi alternativat pa djegie të duhanit, të cilat tregojnë potencialin për reduktimin e ekspozimit ndaj substancave të dëmshme krahasuar me cigaret tradicionale. Për shumë vite, provat shkencore kanë treguar se është tymi i prodhuar nga procesi i djegies ai që shkakton pjesën më të madhe të rreziqeve shëndetësore të lidhura me pirjen e duhanit. Për këtë arsye, eliminimi i tymit konsiderohet nga ekspertët si një faktor që mund të kontribuojë në uljen e ndjeshme të rrezikshmërisë, veçanërisht për ata që nuk kanë arritur ta ndalojnë plotësisht këtë zakon.

Në Shqipëri, ku një pjesë e konsiderueshme e të rriturve vijon të jetë duhanpirëse dhe përpjekjet për lënien e duhanit shpesh hasin vështirësi, kjo qasje merr një rëndësi të veçantë në diskutimet mbi shëndetin publik.

Eliminimi i djegies dhe reduktimi i ekspozimit ndaj substancave toksike

Pas publikimit të raportit gjithëpërfshirës nga Agjencia Franceze për Sigurinë Ushqimore, Mjedisin dhe Shëndetin në Punë (ANSES) – një institucion në varësinë e Ministrisë të Shëndetësisë, Mjedisit, Bujqësisë dhe Punës – Ministria e Shëndetësisë të Francës ka përditësuar qëndrimin e saj zyrtar mbi potencialin e alternativave pa djegie për reduktimin e dëmit.

Sipas agjencisë, megjithëse këto produkte nuk janë pa risk, niveli i dëmit është dukshëm më i ulët krahasuar me cigaret tradicionale. Arsyeja kryesore është se ato nuk përfshijnë procesin e djegies dhe për rrjedhojë nuk prodhojnë tymin që përmban mbi 7,000 substanca toksike, si në rastin e cigareve konvencionale. Ky përfundim vjen pas shqyrtimit të mbi 2,500 publikimeve shkencore dhe analizës së përbërësve të ndryshëm, përfshirë aldehidet faktorë të rëndësishëm në vlerësimin e rrezikut për sistemin respirator.

ANSES thekson gjithashtu diferencat e dallueshme në nivelin e dëshmive shkencore mes produkteve të ndryshme të duhanit. Efektet e dëmshme të cigareve janë të dokumentuara dhe të monitoruara për dekada me radhë, ndërsa për alternativat pa djegie, rreziku konsiderohet kryesisht “i mundshëm”, duke qenë se mungojnë ende studime afatgjata. Megjithatë, kjo hap një perspektivë të re për të ndihmuar ata që nuk kanë arritur të heqin dorë plotësisht nga pirja e duhanit.

Të dhënat mbi përdorimin dhe sjelljen e konsumatorëve

Sipas ANSES, një pjesë e konsiderueshme e përdoruesve të alternativave pa djegie i përdorin ato si një mjet për të reduktuar ose lënë duhanin. Të dhënat tregojnë se rreth 98% e përdoruesve të rritur të këtyre produkteve janë persona që kanë pirë ose vazhdojnë të pinë cigare tradicionale, ndërsa përdorimi i përditshëm i këtyre produkteve përbën vetëm rreth 6.1% të popullsisë adulte.

Në të njëjtën linjë, një studim kombëtar në Korenë e Jugut, i publikuar në European Journal of Cardiology, tregoi se tek pacientët me sëmundje të arterieve periferike që kishin kryer ndërhyrje koronare, kalimi i plotë drejt alternativave pa djegie lidhej me një rrezik dukshëm më të ulët për incidenca serioze kardiovaskulare, krahasuar me përdoruesit e cigares tradicionale.

Vlen të theksohet se reduktimi i riskut dhe përmirësimi i shëndetit vaskular në grupin që kaloi tek alternativat pa djegie ishte i krahasueshëm me përfitimet që vërehen tek personat që e lënë plotësisht duhanin, kryesisht për shkak të eliminimit të përbërësve të dëmshëm të tymit si katrani dhe monoksidi i karbonit.

Një hap drejt politikave më efektive të kontrollit të duhanit

Studime të tilla luajnë një rol të rëndësishëm në mbështetjen e autoriteteve të shëndetit publik për hartimin e politikave më efektive të kontrollit të duhanit, sidomos në një kontekst ku rreth 60% e duhanpirësve hasin vështirësi për ta lënë këtë zakon.

Ekspertët theksojnë se, në rrethana të caktuara, kalimi drejt alternativave pa djegie mund të konsiderohet si një hap tranzitor drejt ndërprerjes së plotë të duhanit. Në disa vende, si Australia, produkte të tilla janë përdorur si mjete mbështetëse për lënien e duhanit, megjithëse Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) vijon të mbajë një qëndrim të rezervuar mbi efektshmërinë e tyre në këtë drejtim. Në këtë kontekst, edhe për Shqipërinë lind nevoja për një diskutim më të gjerë mbi mënyrën se si politikat e kontrollit të duhanit mund të reflektojnë jo vetëm objektivin e lënies së plotë, por edhe realitetin e konsumatorëve që kërkojnë alternativa.

A po largohet bota nga cigaret tradicionale?

Në praktikë, një numër gjithnjë e më i madh vendesh po adoptojnë politika më fleksibël, por efektive, për reduktimin e konsumit të cigareve, duke përfshirë alternativat pa djegie si pjesë e strategjive të tyre.

Në Mbretërinë e Bashkuar, qeveria ka nisur programin “Swap to Stop”, pjesë e strategjisë kombëtare për mbështetjen e lënies së duhanit, i cili ofron mjete dhe këshillim për ndryshimin e sjelljes së konsumatorëve. Sipas Institutit Kombëtar për Kërkime në Shëndet dhe Kujdes (NIHR), rreth 125,000 persona kanë tentuar të lënë duhanin përmes këtyre alternativave që nga nisja e programit.

Dr. Vera Buss, studiuese e shkencave të sjelljes në University College London, theksoi se:
“Personat që përdorin alternativa pa djegie kanë rreth 50% më shumë gjasa të lënë duhanin krahasuar me ata që përdorin terapi të tjera zëvendësuese të nikotinës.”

Ndryshime të ngjashme në strukturën e konsumit janë vënë re edhe në vende si Koreja e Jugut dhe Japonia. Të dhënat tregojnë se shumica dërrmuese e përdoruesve të këtyre alternativave janë ose kanë qenë duhanpirës, ndërsa përqindja e atyre që nuk kanë pirë kurrë duhan mbetet shumë e ulët.

Në Japoni, një nga tregjet më të mëdha për këto produkte, niveli i rikthimit në cigare pas përdorimit të alternativave pa djegie rezulton shumë i ulët (0.5–1%) dhe pa tendencë rritjeje.

Një debat në zhvillim për politikat e së ardhmes

Franca nuk është vendi i parë që publikon studime të tilla. Shtete si SHBA, Japonia, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar kanë raportuar rezultate të ngjashme mbi potencialin e reduktimit të dëmit nga alternativat pa djegie për ata që nuk arrijnë të lënë duhanin.

Ndërsa politikat globale për kontrollin e duhanit po bëhen gjithnjë e më të rrepta, këto të dhëna përbëjnë një bazë të rëndësishme për vendimmarrësit, në mënyrë që të ndërtojnë korniza ligjore të balancuara, që mbrojnë shëndetin publik dhe adresojnë realitetin e konsumatorëve.