Prej vitesh kemi besuar një ide të thjeshtë: truri pjeket në moshën 25 vjeç, kur korteksi prefrontal zona e vendimmarrjes dhe kontrollit të impulseve arin zhvillimin e plotë. Një shpjegim perfekt për të justifikuar të gjitha gabimet e të 20-ave: “Jam 23, s’kam pse t’i kem kuptuar ende të gjitha!”
Por, mesa duket, kjo nuk është edhe aq e vërtetë.

Studimi që përmbysi mitin

Një kërkim i ri nga Universiteti i Cambridge, i botuar në Nature Communications, ka analizuar më shumë se 4 000 skanime truri nga mosha 0 deri në 90 vjeç. Rezultati? Truri ynë nuk del nga “adoleshenca” në 25 vjeç, por shumë më vonë: rreth moshës 32 vjeç.

Pra, sipas strukturës së tij, njeriu nuk quhet vërtet “adult” në 25, por kalon edhe shtatë vite të tjera në një fazë tranzicioni të ngjashme me adoleshencën.

Pesë fazat e mëdha të zhvillimit të trurit

Studiuesit ndajnë jetën e trurit në pesë etapa, të përcaktuara nga katër pika kthese:
• Fëmijëria: nga lindja deri rreth moshës 9 vjeç.
• Adoleshenca e zgjeruar: nga 9 deri në 32 vjeç.
• Faza adulte: një periudhë e gjatë stabiliteti që zgjat deri rreth moshës 66 vjeç.
• Plakja e hershme: fillon në të 60-at e vona.
• Plakja e vonë: rreth të 80-ave.

Sipas neuroshkencëtares Alexa Mousley, ky është studimi i parë që identifikon kaq qartë “instalimin elektrik” të trurit ndër vite. Këto faza tregojnë jo vetëm se sa aftësi kemi në moshat e ndryshme, por edhe kur jemi më të ndjeshëm ndaj stresit apo sëmundjeve që prekin sistemin nervor.

Çfarë ndryshon pas moshës 32?

Arritja e kësaj moshe nuk na bën automatikisht më të mençur apo më të matur. Ajo që ndodh është stabilizimi i strukturës së trurit: ritmi i rindërtimit ngadalësohet dhe ndryshimet bëhen më të vogla për rreth 30 vitet e ardhshme.

Pikërisht ky stabilitet lidhet me atë që shumë studime e quajnë “pllajë” të inteligjencës dhe personalitetit. Thënë ndryshe, me kalimin e moshës bëhemi më pak fleksibël dhe më të fiksuar në mënyrën tonë të të menduarit.

Ndoshta prandaj është kaq e vështirë t’u ndryshosh mendje prindërve apo gjyshërve. Nuk është gjithmonë kokëfortësi — nganjëherë është thjesht biologji.